¬ Genelleme, tümdengelim – tümden varım zihinsel iÅŸlemleri rahatlıkla yapabilir.

¬ Bir sorunun çözümünde bir çok faktörü görebilir ve ele alabilir.

¬ Mecazi söyleyişi anlayabilir.

¬ Miza ve espri anlayışı da gelişmiştir.

¬ Mantık oyunlarını sever ve onlarla uğraşır.

¬ Tartışmalara katılmayı sever.

¬ İnsanlık, hürriyet, adalet ve din gibi soyut kavramları anlamaya başlarlar ve düşünebilirler.

¬ Kişiye, yere ve zamana göre değişen görece kavramlar da bu dönemde edinilir.

¬ Kuralların değişebileceğini kavramaya başlar.

¬ Ergen kendi kendini çok eleştirir, kendini çok eleştirdiği için de herkes tarafından eleştirildiğini sanır.

¬ Sanki herkesin dikkati onun üzerindedir, herkes onun dış görünüşüne çok önem vermektedir.

¬ Ergenin ben merkezci düşünce biçiminin diğer bir özelliği de kendi düşüncesinin, kendi inançlarının en doğru en orijinal olduğunu sanmasıdır.

Ergen bir çelişkiler dünyasında yaşamaktadır. Bir yandan çevresindekilerin kendisine ilişkin düşüncelerine çok önem verirken, bir yandan da kendisini herkesten daha akıllı sanmaktadır.

Ergenler kendilerini olduğu gibi yargılamadan kabul eden, sevgi, saygı gösteren, güven ve destek veren özdeşim modelleri ile karşılaşma şansına sahip olurlarsa, sağlıklı bir kimlik geliştirebilirler.

Ergenlik dönemi, kısaca bireyin çevresiyle ve kendisiyle çatışma halinde olduğu bir dönemdir.